أبو المكارم محمود بن أبي المكارم حسنى واعظ

271

دقائق التأويل و حقائق التنزيل ( فارسى )

« قالُوا يا أَبانا ( 539 ) ما لَكَ لا تَأْمَنَّا عَلى يُوسُفَ وَ إِنَّا لَهُ لَناصِحُونَ » چون قصد كردند كى او را در چاه اندازند و برين رأى اختصار كردند ، جاءوا أباهم ، نزد پذر آمذند و گفتند : چى بوذ ترا كى در شأن يوسف بر ما ايمن نيستى و او را با ما بصحرا نمىفرستى ؟ ، لم تخافنا عليه ؟ ، از ما بر وى بچى مىترسى ؟ ؛ و ادغم النّون في النّون بإشمام و غير اشمام ، و نون در نون مدغم كرد بإشمام و غير اشمام . « وَ إِنَّا لَهُ لَناصِحُونَ » اى حافظون ، نحفظ و نردّ عليك سالما ، و ما او را نگاه داريم و بسلامتش به تو باز رسانيم ؛ و گفته‌اند : ما او را دوست مىداريم و بر وى مشفقيم ؛ و النّصح طلب الصلاح ؛ و گفته‌اند : إصلاح عمل است ؛ و خيّاط را ناصح گويند . مقاتل گويذ : فيها تقديم و تأخير ، يعنى در آيت تقديم تأخيرى هست زيرا كى جواب 2104 « إِنِّي لَيَحْزُنُنِي 2105 أَنْ تَذْهَبُوا بِهِ » است . « أَرْسِلْهُ مَعَنا غَداً » اى خلّه غدا يخرج معنا الى الصّحراء ، فردا او را بگذار تا با ما بصحرا بيرون آيذ . « نرتع و نلعب » 2106 بكسر عين و جزم آن خوانده‌اند ؛ آنكس كى بكسر مىخوانذ از « رعى » مىنهذ و هو افتعال منه ؛ يعنى از چرانيذن گله بوذ ، يعنى با ما گله بچرانذ ( 540 ) و آنكس كى بجزم مىخوانذ از « رتع » مىنهذ و آن هم « رعى » بوذ . ابو عبيد گويذ : « نرتع » نلهو و ننشط ، ببازيم و نشاط كنيم ؛ و گفته‌اند : نلعب بالرّمى ، تير اندازيم ؛ و گفته‌اند : بدويم . هرون گويذ : صاحب ابو عمر و ابو عمرو را گفتم : « نلعب » چگونه مىخوانى - و ايشان پيغمبران بوذند - ؟ گفت : لم يكونوا يومئذ أنبياء ، آن روز پيغمبر نبوذند ؛ و آنكس كى بيا مىخوانذ اى يرتع يوسف ساعة و يلعب ساعة ، يعنى يوسف ساعتي بچمذ 2107 و ساعتي ببازذ ؛ و يعقوب « نرتع » - بنون - خوانده است و « يلعب » بيا . ابن عيسى گويذ : الرّتعة التّصرّف في الشّهوات ، يعنى رتعت تصرّف كردن بوذ در آرزوها ؛ و آنكس كى بنون مىخوانذ اى نرتع مواشينا و نلعب ، يعنى گله بچرانيم و بازي كنيم . « وَ إِنَّا لَهُ لَحافِظُونَ » عن ان يناله مكروه ، ما او را نگاه داريم تا مكروهي بوى نرسذ . « قالَ » يعقوب گفت : « إِنِّي لَيَحْزُنُنِي 2108 أَنْ تَذْهَبُوا بِهِ » مرا اندوهناك گردانذ كى شما او را ببريذ و دل من بفراق متألّم گردذ و صحيح آنست كى « أذهبه » و « ذهب به » بيك معنى است ، كقوله - تعالى - : « ذَهَبَ اللَّهُ بِنُورِهِمْ » 2109 و « يَذْهَبُ بِالْأَبْصارِ » 2110 .